Hâlâ APR ile APY'yi karıştırıyorsan, ilk farming kampanyanda seni kesinlikle öpecekler (likidite havuzunda tokadı yiyeceksin). Balinalar, arayüzlere cilalı fişek sayılar çizmeyi bayılır; ta ki küçük yatırımcılar (hamster'lar) deli gibi yüksek oranlara likidite akıtıp sonra da zararı kote edip sohbet odalarında ağlayana kadar.
Gel şimdi bu mutfağı pembe gözlükler ve pazarlama masalları olmadan, ham haliyle masaya yatıralım.
APR - Dürüst cetvel mi yoksa aç gözlüler için tuzak mı
APR, Annual Percentage Rate demek. Basit faiz. Yeniden yatırımsız (reinvestmentsiz).
Formül basit. Yüzde 36 yıllık oranla bin doları bastın; bir yıl sonra ana varlıkta veya yönetim token'larında ekstra 360 doları yukarıdan kaptın. Her blokta damlıyor. Ya da her saniye.
Aslında dur, bi' dakika. Gas ücretini unuttuk. Ethereum ağında farm yapıp karını her gün elle claim edersen, komisyonlar iki haftada tabandaki tüm karını ezip geçer. Selam olsun, eriyen depozito.
L2'lerde ortada doğru dürüst mempool yok zaten, her şey daha hızlı ama mantık aynı. Bileşik faiz büyüleri olmadan saf matematik. Gizli çarpanlar yok. Ne görüyorsan onu alırsın. Tabii akıllı sözleşme (smart contract) scam çıkmazsa.
APY - Bileşik faizin büyüleri mi yoksa safdil pazarlaması mı
APY, Annual Percentage Yield demek. Bileşik faiz. Otomatik compound özellikli.
İşte burada yeniden yatırım devreye giriyor. Ödüllerin otomatik olarak satılır, havuzun tabanı takviye edilir ve faiz üstüne yeni faiz işlemeye başlar. Formül şu şekildedir:
APY = (1 + APR / n)^n - 1, burada n yeniden yatırım sıklığıdır.
Kulağa tatlı geliyor. Ekrandaki rakamlar yeşil yanıp sönüyor, yeni çıkmış rastgele bir meme token'ın başlangıcında yüzde 10000'i buluyor. Ama oraya girerken kafayı çalıştırdın mı bari?
Ben kendim tam bir yıl önce, yüzde 800 APY rakamına inanıp tam böyle varsayılan bir otomatik compound havuzuna dalmıştım. Benim otomatik compound script'i işlemleri döndürürken, ödül token'ının fiyatı yüzde 99 dibe çakıldı. Sonuç olarak düşen varlığın üstüne bileşik faiz almış oldum. Üç günde eksi 700 dolar. Harika amına koyim.
Tabloda karşılaştırma
| Parametre | APR (Simple) | APY (Compound) |
|---|---|---|
| Yeniden yatırım takibi | Yok, elle kendin claim'liyorsun | Var, worker'lar üzerinden otomatik |
| Getiri hesabı | Lineer, öngörülebilir | Eksponansiyel, volatil |
| Gas ve komisyonlar | Manuel çekimlerde bütçeyi kemirir | Havuzun smart contract'ına gömülüdür |
| Ana risk | Tembellikten kaçan karlar | Düşen varlık üzerinde bileşik faiz (ölüm sarmalı) |
Pratik kod: Gerçek getiriyi hesaplıyoruz
Sıradaki farming sözleşmesini bug'lara karşı kontrol ederken diz üstü alelacele karaladığım Python script parçasını bırakıyorum. Yorum satırları tam ruh halimi yansıtıyor.
# havuz için apy hesabı, üzerinde fazla düşünmeye gerek yok
def calc_apy(apr, periods_per_year):
# her gün reinvest yapıyorsak periods_per_year = 365 olur
# klasik formül, ekstra laf kalabalığına gerek yok
effective_apy = (1 + (apr / 100) / periods_per_year) ** periods_per_year - 1
return effective_apy * 100
# günlük compound ile %50 APR için kontrol edelim
base_apr = 50.0
daily_comp = 365
result = calc_apy(base_apr, daily_comp)
print(f"gerçek apy: {result:.2f}%") # yüzde 64'ten fazla veriyor, sihir gibi...DeFi'nin kimsenin anlatmadığı az bilinen arka yüzü
Protokollerin çoğu, kendi beş para etmez token'larının emisyonu sayesinde kozmik APY oranları gösterir. Bu, swap komisyonlarından gelen gerçek bir getiri değildir. Sadece fiktif kağıt para basma makinesidir.
Gerçek işlem hacminden gelen komisyon APR'si (fee APR) yüzde 3'se ama yönetim token'ı sayesinde toplam APY'yi yüzde 450 gösteriyorlarsa, oradan tabanları yağla. Bu bir yatırım değildir. Tersine çevirme (revert) veya dolandırıcılıktan (scam) hemen önce likiditeyi çekme sirkidir. Gerçek bir trader, dağlar vadeler vaat eden sanal tırt token'lara değil, Real Yield'a bakar.
