L2 Likidite Analizi İçin En İyi 10 Dune Dashboard'u

Layer 2 ağlarındaki likidite akışlarını (Liquidity Flows) analiz etmek, klasik ve "yüzeysel" TVL (Total Value Locked) metriklerinin artık bir hükmünün kalmadığı, ileri teknoloji bir alfa avıdır. Mevcut multichain altyapısı gerçekliğinde L2 metrikleri; restaking süreçleri, DeFi protokolleri içindeki döngüsel borçlanmalar (looping) ve ağların kendi yerel tokenları sebebiyle sıklıkla şişiriliyor. Gerçek kurumsal sermaye ve "akıllı para" (Smart Money) ise izlerini bambaşka yerlerde bırakıyor: yerel köprü (native bridge) akıllı sözleşmelerinde, Intent tabanlı protokollerin transit likidite havuzlarında ve gas tüketim noktalarında.

Profesyonel bir analist, piyasa yapıcı (market maker) veya sistematik trader için Dune Analytics (DuneSQL motoruyla çalışan) çoktan temel araç haline geldi. Aşağıda, Ethereum (L1) ile L2 ekosistemleri arasındaki sermaye hareketlerini deşifre etmenizi, gizli anomalileri yakalamanızı ve kurumsal tasfiyeleri (likidasyonları) takip etmenizi sağlayan en iyi 10 Dune panosunun (dashboard) detaylı bir incelemesi yer almaktadır.

1. L2 Bridge Flows & TVL Breakdown (by @neil_zz)

Bu pano, makro analiz için çıkış noktasıdır. Genellikle yanıltıcı olan birleşik TVL verisi yerine, burada sermaye katı bir şekilde üç ana kategoriye ayrılmıştır: Bridged (L1 köprü akıllı sözleşmelerinde kilitli saf sermaye), Native (doğrudan L2 üzerinde basılan tokenlar) ve Externally Bridged (LayerZero veya Wormhole gibi üçüncü taraf altyapı çözümleri aracılığıyla taşınan likidite).

Panonun analitik değeri, net fon girişlerinin (Net Inflows) momentumunu takip etmesinde yatar. Belirli bir L2'nin yerel köprüsü (örneğin Base veya Arbitrum) 48 saat içinde büyük stablecoin girişlerinde sert bir sıçrama kaydettiğinde, bu durum yerel DEX'lerdeki işlem hacimleri henüz bu trendi göstermeden önce, o ağda lokal bir DeFi sezonunun başlayacağına dair öncü bir gösterge (leading indicator) işlevi görür.

2. Optimism & Superchain Economic Engine (by @optimismfnd)

Tüm Superchain altyapısını (OP Mainnet, Base, Mode, Zora vb.) izlemek için resmi pano. Burada ana odak, klasik işlemlerden L1 Batch Submission Fees metriğine, yani L2 sekansörünün (sequencer) verileri Ethereum ana ağına kaydetmesinin ekonomik maliyetine kaydırılmıştır.

Teknik Sıkıntı: Profesyonel analistler burada sekansör marjını (Sequencer Revenue minus L1 Data Fees) yakından takip eder. Eğer gerçekleşen bir ağ güncellemesinin ardından batch gönderim maliyetleri düşerken kullanıcıların işlem aktivitesi artıyorsa, L2 protokolü net ETH kârı üretmeye başlar. Bu pano, L2 ağlarının yönetişim tokenlarının temel değerlemesini, spekülatif hype yerine altyapılarının ürettiği gerçek nakit akışına (Real Yield) dayanarak hesaplamayı sağlar.

3. Base Ecosystem Deep-Dive (by @salva)

Coinbase destekli Base ağının alametifarikası, devasa bireysel (retail) entegrasyonudur. Bu pano, yeni adreslerin elde tutulma dinamiklerini (User Retention Cohorts) ve likidite yapısını gözler önüne seriyor.

Kısa ama kritik bir bilgi: Bu araç, işlem hacminin ağa köprülenen stablecoin hacmine olan oranını görselleştirir. Eğer benzersiz (unique) adres grafiği yatay seyrederken bu oran aniden stablecoin lehine keskin bir şekilde kayarsa, Coinbase müşterilerinden piyasaya büyük bir tezgah üstü (OTC) sermaye girdiğini ve ağın DeFi sektörüne dağılmak üzere pusuda beklediğini anlayabilirsiniz.

4. Bridge Net Inflow/Outflow Tracker (by @cryptokoryo)

Dune’un en saygın analistlerinden birinin geliştirdiği bir araç. Hem kanonik (resmi) hem de üçüncü taraf köprülerden (Across, Stargate, Synapse) gelen likidite akışlarını bir araya getirerek veri asimetrisi sorununu kökten çözüyor.

Pano, sermaye göçünün bir ısı haritasını (Heatmap) çıkarır. Tek bir ağı izole bir şekilde takip etmek yerine bir matris görürsünüz: Sermaye nereden çıkıyor ve nereye akıyor? Örneğin, L1 Ethereum'u tamamen baypas ederek bir hafta içinde 200 milyon doların sistemli bir şekilde Arbitrum'dan doğrudan Base'e geçtiği anı yakalayabilir, böylece kendi sermayenizi fonları kabul eden ağdaki daha yüksek getirili (APY) likidite havuzlarına hızla kaydırabilirsiniz.

5. Gas Alpha & L2 Comparative Gas Fee Analytics (by @cryptokoryo_research)

İşlem maliyetlerine ve blok alanı kullanım verimliliğine odaklanır. EIP-4844 güncellemesinin aktivasyonu ve "blob" alanının (Blob space) devreye alınmasından sonra L2 maliyet yapısı radikal bir şekilde değişti.

-- L2 sekansör net marjını hesaplamak için örnek DuneSQL dbt modeli
-- Ağın ekonomik verimliliğini gerçek zamanlı izlemeyi sağlar
WITH sequencer_revenue AS (
    SELECT 
        block_time,
        -- Kullanıcıların L2 içinde yerel ETH ile ödediği tüm gas'i topluyoruz
        SUM(gas_used * gas_price) / 1e18 AS l2_revenue_eth
    FROM ethereum_l2_blocks.transactions -- L2 işlem tablosunun temsili soyutlaması
    WHERE block_time >= NOW() - INTERVAL '30' DAY
    GROUP BY 1
),
l1_data_costs AS (
    SELECT 
        block_time,
        -- L1 (Ethereum) üzerinde batch/blob yayınlama maliyetlerinin hesaplanması
        SUM(gas_used * gas_price) / 1e18 AS l1_cost_eth
    FROM ethereum.transactions
    WHERE to_address = 0xDEADBEEF... -- L1 üzerindeki ilgili L2 Rollup'ın inbox sözleşme adresi
      AND block_time >= NOW() - INTERVAL '30' DAY
    GROUP BY 1
)
SELECT 
    r.block_time,
    r.l2_revenue_eth,
    c.l1_cost_eth,
    -- Sekansör operatörüne kalan net kâr
    (r.l2_revenue_eth - c.l1_cost_eth) AS net_sequencer_profit_eth
FROM sequencer_revenue r
JOIN l1_data_costs c ON r.block_time = c.block_time
ORDER BY r.block_time DESC;

6. L2 DEX Volume & Market Share Matrix (by @hildobby)

Dune’un kadrolu analisti tarafından hazırlanan ve L2 içindeki merkeziyetsiz borsaların işlem hacimlerini en ince detayına kadar masaya yatıran bir pano. Sermaye borç verme (lending) protokollerinde ölü bir ağırlık gibi yatıyorsa TVL artışının hiçbir anlamı yoktur; gerçek hareketi ve canlılığı yaratan şey DEX hacimleridir.

Bu araç, günlük işlem hacminin işlem çiftlerinin toplam TVL'sine oranı olarak hesaplanan sermaye verimliliği (Capital Efficiency) katsayısını izlemenizi sağlar. Arbitrum'daki Uniswap v3 havuzlarında sermaye verimliliği katsayısı istikrarlı bir şekilde 1.5'i aşarken, rakip bir L2'de bu oran 0.2 ise, bu durum ilk ağdaki piyasa yapıcıların işlem ücretlerinden (fee) çok daha fazla kazandığı anlamına gelir ve bu da kaçınılmaz olarak oraya daha fazla profesyonel likidite çekecektir.

7. Institutional Liquidation & Lending Market Risk (by @21shares)

Büyük bir ETF ihraççısı olan 21Shares tarafından hazırlanan, L2'lerdeki borç piyasalarını (Aave, Radiant, Morpho) inceleyen profesyonel düzeyde bir pano. Ethereum veya diğer dayanak varlıkların fiyatı belirli seviyelere ulaştığında piyasada zorunlu olarak satılacak olan teminat hacimlerini, yani "likidasyon duvarlarını" görselleştirir.

Teknik Sıkıntı: Piyasa yapıcılar ve büyük traderlar için bu pano, kademeli (cascading) tasfiye risklerini değerlendirken kritik önem taşır. L2 DEX'lerindeki likidite derinliği genellikle birinci katmana (L1) kıyasla daha zayıf olduğundan, L2 Aave üzerindeki büyük bir tasfiye, ana piyasaya göre anlık fiyat iğnelerinin (%5-10 daha derin kaymaların) oluşmasına yol açabilir. Teminat profilinin analizi, panik tasfiyeleri sırasında varlıkları indirimli fiyattan toplamak amacıyla aşırı fiyat kayması bölgelerine önceden limit alım emirleri yerleştirmeye olanak tanır.

8. Intent-Based Infrastructure Flows: Across & Bridge Aggregators (by @amytong)

2026 yılında, klasik köprüler pazar paylarını hızla intent tabanlı sistemlere (Intent-based bridges) kaptırıyor. Bu sistemlerde kullanıcı L1'de blok onaylanmasını beklemek yerine, doğrulama riskini üstlenen karşılayıcılardan (fillers/solvers) likiditeyi anında teslim alır. Bu pano Across protokolünü ve benzer sistemleri analiz eder.

Araç, "dengesiz rotaların" (imbalanced routes) hacmini takip eder. Eğer solver'lar, kullanıcı talebini karşılamak için kendi fonlarını kitlesel olarak tek bir ağa taşıyorsa, bu durum hedef ağda standart TVL takipçilerinin gözden kaçırdığı güçlü ve organik bir tüketici talebi olduğuna işaret eder.

9. Arbitrum Ecosystem Tokenomics & Token Velocity (by @blockworks_res)

Blockworks'ün analitik departmanı tarafından geliştirilmiş bir ürün. Sadece cüzdan bakiyelerini izlemek gibi sıradan bir yöntem yerine, burada ARB tokenının ekosistem içindeki devir hızı metriği (Token Velocity) uygulanmıştır.

Merkezi borsalara (CEX) net fon girişi hacimleri düşerken tokenın devir hızının yüksek olması, varlığın DeFi döngüsünde (teminat olarak, likidite havuzlarında veya türev protokollerinde) aktif olarak kullanıldığını gösterir. Bu durum, piyasadaki satış baskısını azaltan temel olarak sağlıklı bir modeldir.

10. Stablecoin Supply Dynamics Across L2s (by @defillama)

DeFiLlama'nın kendi arayüzü olsa da, Dune üzerindeki bu pano L2'lerdeki stablecoin arz yapısını (USDC, USDT, EURC) SQL sorguları üzerinden değerlendirmek için çok daha esnek fırsatlar sunar. Stablecoin'ler ekosistemin can damarıdır ve basım (arz) dinamikleri o ekosistemin olgunluğunu belirler.

Burada köprülenmiş (bridged) USDC'ye kıyasla yerel (native) USDC'nin payına bakmak kritik önem taşır. Circle'ın yerel entegrasyonu, köprü altyapılarının sistemik riskini azaltır: Eğer bir L2 ağındaki yerel stablecoin oranı %80'i aşarsa, kurumsal yatırımcılar köprünün L1 saklama (custody) akıllı sözleşmesinin hacklenme riskini bertaraf ettikleri için oraya çok daha güvenle sermaye aktarmaya başlarlar.

Pratik Rehber: L2'lerde Yapay Hacim (Wash Trading) Manipülasyonu Nasıl Tespit Edilir

Profesyonel bir analist için sadece hazır grafiklere bakmak yetmez; verilerin temizliğini doğrulamayı da bilmek gerekir. L2 ağlarında işlem ücretlerinin kuruşlar seviyesinde olması nedeniyle, dApp metriklerini yapay olarak şişirerek risk sermayesi (VC) çekmek veya sahte bir aktivite illüzyonu yaratmak amacıyla wash trading (Wash Trading) manipülasyonu oldukça yaygındır.

Aşağıda, iki likidite havuzu arasında hacmi "ileri-geri" döndürerek tek bir ağ içinde şüpheli döngüsel işlemler gerçekleştiren adresleri tespit eden, DuneSQL için hazır bir savaş alanı (üretim) scripti yer almaktadır.

-- DuneSQL ortamında L2 DEX üzerinde döngüsel Wash Trading tespiti
WITH raw_trades AS (
    SELECT 
        block_time,
        tx_hash,
        project,
        trader AS wallet_address,
        token_a_symbol,
        token_b_symbol,
        token_a_amount,
        token_b_amount
    FROM dex.trades
    WHERE block_date >= NOW() - INTERVAL '7' DAY
      AND blockchain = 'base' -- Yüksek aktiviteye sahip L2 ortamına örnek olarak Base ağını analiz ediyoruz
),
frequent_traders AS (
    -- Günlük anormal sayıda işlem gerçekleştiren cüzdanları filtreliyoruz
    SELECT 
        wallet_address,
        COUNT(DISTINCT tx_hash) AS total_txs,
        COUNT(DISTINCT project) AS platforms_used
    FROM raw_trades
    GROUP BY 1
    HAVING COUNT(DISTINCT tx_hash) > 500 -- Yüksek frekanslı manipülasyon botları için eşik değer
)
SELECT 
    t.wallet_address,
    t.tx_hash,
    t.block_time,
    t.project,
    t.token_a_symbol,
    t.token_b_symbol,
    -- Cüzdanın mevcut ve önceki işlemleri arasındaki zaman farkını (delta) hesaplıyoruz
    t.block_time - LAG(t.block_time, 1) OVER (PARTITION BY t.wallet_address ORDER BY t.block_time) AS time_delta
FROM raw_trades t
JOIN frequent_traders f ON t.wallet_address = f.wallet_address
ORDER BY t.wallet_address, t.block_time ASC
LIMIT 100;

Bu sorgu temel bir filtredir. Sonuçları analiz ederken, aynı cüzdanın büyük işlemleri arasındaki `time_delta` istikrarlı bir şekilde 12 saniyenin altındaysa (bir veya iki L2 bloğu) ve takas yönleri simetrik olarak tersine dönüyorsa (Token A -> Token B, ardından Token B -> Token A), protokolün likidite metriklerini yapay olarak şişiren bir script ile karşı karşıyasınız demektir. Böyle bir dApp'in TVL verilerine kesinlikle güvenilemez.