Rozwiązania L2 i L3: Jak oszczędzać na prowizjach bez utraty szybkości transakcji

Dla aktywnego tradera w 2026 roku walka o ułamki procenta zysku zaczyna się nie od wyboru monety, lecz od wyboru odpowiedniej warstwy (layer), na której realizowana jest transakcja. Jeśli nadal handlujesz wyłącznie na głównej sieci Ethereum (L1), świadomie oddajesz sporą część swojego PnL górnikom i walidatorom.

W tym artykule omówimy architekturę nowoczesnych blockchainów i przedstawimy praktyczne wskazówki, jak realnie zoptymalizować koszty transakcyjne.

Czym są L2 i L3: architektura „matrioszki”

Aby zrozumieć, gdzie i jak oszczędzać, trzeba najpierw poznać hierarchię.

1. Layer 1 (L1) — Fundament: Warstwa bazowa (np. Ethereum). Najbardziej bezpieczna i zdecentralizowana, ale jednocześnie wolna i droga. Jej głównym zadaniem jest ostateczne rozliczenie transakcji (settlement).
2. Layer 2 (L2) — Skalowanie: Protokoły budowane na L1. Przetwarzają tysiące transakcji poza główną siecią, pakują je w jeden „batch” i wysyłają dowód do L1.
   • Przykłady: Arbitrum, Optimism, Base, zkSync, Starknet.
3. Layer 3 (L3) — Hiper-specjalizacja: Relatywnie nowa koncepcja z lat 2024–2026. Są to sieci budowane na L2, zaprojektowane pod konkretne zastosowania: mikropłatności, trading wysokiej częstotliwości czy gry.
   • Przykłady: Xai, Degen Chain, Orbit (od Arbitrum).

Kluczowa technologia: rollupy

Podstawą większości L2 są rollupy. Wyróżniamy dwa główne typy — i dla tradera różnica ma znaczenie:

• Optimistic Rollups (Arbitrum, Optimism): Zakładają, że wszystkie transakcje są poprawne, dopóki ktoś nie udowodni inaczej.
  • Plus: Niskie opłaty.
  • Minus: Wypłata środków do L1 przez natywny most trwa ok. 7 dni (okres challenge).
• ZK-Rollups (zkSync, Starknet, Polygon zkEVM): Wykorzystują dowody zerowej wiedzy (zero-knowledge proofs). Poprawność transakcji jest potwierdzana matematycznie niemal natychmiast.
  • Plus: Szybkie wypłaty do L1 i najwyższy poziom bezpieczeństwa.
  • Minus: Duża złożoność obliczeniowa generowania dowodów (w 2026 roku w dużej mierze rozwiązana).

Praktyczne wskazówki: jak oszczędzać „z głową”

1. Korzystaj z L3 przy strategiach wysokiej częstotliwości

Jeśli handlujesz małymi kwotami albo używasz botów wykonujących setki transakcji na godzinę, L3 to naturalny wybór. Opłaty są tu 10–100 razy niższe niż na L2. W sieciach takich jak Arbitrum Orbit często mówimy o ułamkach centa za transakcję.

2. Zapomnij o „natywnych mostach”

Oficjalne (natywne) mosty są wolne i drogie — szczególnie przy wychodzeniu z optimistic rollups.

• Rozwiązanie: Korzystaj z mostów cross-chain (Across, Stargate, Orbiter). Działają w oparciu o pule płynności: wpłacasz aktywa w sieci A i niemal natychmiast otrzymujesz je w sieci B. Oszczędzasz czas i nawet do 90% opłat L1.

3. Account Abstraction (EIP-4337)

W 2026 roku większość nowoczesnych portfeli na L2 wspiera account abstraction.

• Lifehack: Szukaj możliwości opłacania gazu nie natywnym tokenem sieci (ETH), lecz stablecoinami (USDC/USDT). Nie musisz wtedy trzymać „drobnych” na gaz w wielu sieciach i ograniczasz zbędne swapy.

4. Batchowanie transakcji

Niektóre zaawansowane DEX-y na L2 pozwalają podpisać jedną zgodę dla całej serii transakcji. To znacznie tańsze niż zatwierdzanie każdej z osobna.

Terminologia dla zaawansowanych

• Gasless Trading: Model, w którym trader podpisuje wiadomość off-chain, a transakcję do sieci wysyła relayer, pobierając prowizję bezpośrednio w aktywie transakcji.
• Data Availability (DA): Miejsce, w którym L2 publikuje swoje dane. Wraz z EIP-4844 (Proto-Danksharding) i blobami koszt przechowywania danych w Ethereum znacząco spadł — to jeden z głównych powodów tanich L2.
• Sequencer: Węzeł odpowiedzialny za kolejność transakcji w L2. W 2026 roku silnym trendem są shared sequencers, które ograniczają ryzyko cenzury i opóźnień.

Mniej znane triki i strategie dla profesjonalistów

Czas na krótkie zanurzenie w architektoniczne niuanse, które w 2026 roku dają traderom realną przewagę.

1. Shared Liquidity (wspólna płynność)

Jednym z problemów L2 jest fragmentacja płynności. Duże zlecenia na Arbitrum mogą powodować większy poślizg cenowy niż na Ethereum L1.

• Wskazówka praktyczna: Korzystaj z agregatorów wspierających routing cross-L2 (np. nowsze wersje 1inch lub Uniswap v4). Mogą one podzielić zlecenie — część zrealizować na Optimism, część na Base — wykorzystując swapy atomowe i uzyskując lepszą cenę wykonania.

2. Intents — rewolucja w UX

Zamiast ręcznie wybierać sieć i ustawienia gazu, traderzy w 2026 roku coraz częściej korzystają z protokołów intent-based, takich jak UniswapX czy CowSwap.

• Jak to działa: Nie wysyłasz transakcji bezpośrednio do blockchaina. Podpisujesz „intencję” (np. „Zamień 1 ETH na co najmniej 3500 USDC”).
• Korzyść: Specjalni uczestnicy rynku (solvers) konkurują o realizację zlecenia. To oni szukają najlepszej ścieżki, płacą za gaz i często korzystają z płynności off-chain — dzięki czemu dla Ciebie transakcja jest faktycznie bezgazowa.

3. Specyfika L3: app-chains i „ciche” sieci

Rozwiązania L3 często funkcjonują jako app-chains — łańcuchy dedykowane jednej aplikacji.

• Przykład: Handlując derywatami na platformach takich jak Hyperliquid czy dYdX (niezależnie od tego, czy są L1 czy L2), działasz w praktyce w odizolowanym środowisku tradingowym.
• Mało znany fakt: W niektórych sieciach L3 anulowanie zlecenia jest całkowicie darmowe. Na L1 każda anulacja to transakcja. Na wyspecjalizowanych L3 możesz swobodnie przesuwać zlecenia, jak na giełdzie CEX, reagując nawet na minimalne ruchy ceny.

Ryzyka, o których marketing milczy

Niższe opłaty mają swoją cenę. Trader powinien brać pod uwagę:

1. Centralizację sequencerów: Większość L2 i L3 nadal opiera się na jednym sequencerze. Gdy przestaje działać, środki są bezpieczne (dzięki L1), ale handel może stanąć w kluczowym momencie zmienności.
2. Ryzyka interoperacyjności: Im więcej „warstw” między Tobą a Ethereum L1, tym więcej smart kontraktów bierze udział w procesie. Każdy most i każda dodatkowa warstwa to potencjalny wektor ataku.
3. Izolacja L3: Wyjście z L3 często wymaga przejścia przez nadrzędne L2, co może oznaczać dodatkowe opóźnienia.

Checklista aktywnego tradera do optymalizacji kosztów

• Monitorowanie blob gas: Po wdrożeniu EIP-4844 opłaty w L2 zależą od obciążenia przestrzeni blobów. Korzystaj z dashboardów analitycznych (np. Dune Analytics), by sprawdzać, gdzie koszty są aktualnie najniższe.
• Korzystanie z agregatorów RPC: Skonfiguruj szybkie endpointy RPC w MetaMask lub Rabby. Wolne publiczne węzły zwiększają opóźnienia i slippage, który często kosztuje więcej niż sam gaz.
• Preferuj sieci ZK przy dużych kwotach: Jeśli potrzebujesz szybkiego powrotu kapitału do L1 (arbitraż, wypłaty), wybieraj ZK-rollupy (zkSync, Polygon zkEVM), aby uniknąć tygodniowego oczekiwania.

Podsumowanie

W 2026 roku różnica między „zwykłym traderem” a traderem efektywnym sprowadza się do zrozumienia infrastruktury. Przeniesienie aktywności na L2 dla płynności oraz L3 dla częstotliwości transakcji to nie tylko oszczędność na opłatach, ale warunek przetrwania w coraz bardziej konkurencyjnym środowisku tradingowym.